Sağlık haberleri sağlıklı mı?

yasin_akar_small
Dr. Yasin AKAR

Şairin dediği gibi… “Bize ne başkasının ölümünden demeyiz / Başkalarının ölümü en gizli mesleğimizdir bizim.” Hele gazeteciler için… Hele de sağlık ya da hastalık haberleri yapan gazeteciler için…

Nedeni gözlerimizin önünde: Özdeşleşme ve farklılaşma mekanizmaları… Çoğumuz kendi sağlığımızı başkalarının hikâyelerinden pay biçerek değerlendiririz. Üstelik tabiplik ile hekimlik arasındaki çizginin kaybolmakta olduğu günümüzde…

Medyanın kendisine bir nevi hakemlik rolü devşirerek haberleştirdiği sağlık, müşterisi tükenmeyen bir metadır adeta. Daima talep görür… Sayfanın alt köşesine sıkıştırılmış bir sağlık haberi bile ilgimizi çeker. Zayıflama, güzellik, estetik adeta sağlığın konusu olmaktan çıkıp birer ideolojiye dönüşmek üzere.  Kanser ve kronik hastalık haberleri, tıbbi gelişmeler, yeni cihazlar, alternatif tedavi metodları vs… Hemen herkesin gözleri bu konuların üzerinde…

Tıp bir uzmanlaşma alanıdır. Kendi yöntemleri ve jargonu vardır. Sağlık gazeteciliği de öyle olmalıdır. Literatüre hâkim olmadan, anlamını kavramadan, yerli yerine oturtulmadan kullanılan sağlık terimleri ve bu terimlerle yapılan haberler okuru yanıltır. Kimi zaman karamsarlığa kimi zamansa sahte bir umuda ve neticede hayal kırıklığına yol açar. Bu yanılgılara düşmemek için medyada sağlık okuryazarlığı bilincini geliştirmemiz gerekir. Bu köşeyi yazmaktaki amacımız da bu zaten.

Haber genellikle sınırlı raf ömrüne sahiptir. Hiçbir zaman anlatmaya çalıştığı şeyin yerini alamaz. Ancak onun yazılı, işitsel ya da görsel bir ifadesi olabilir. Peki, bir sağlık haberi temsil etmek iddiasında olduğu gelişmeye olan sadakatini nasıl koruyabilir? Zamana karşı yarışın gerektirdiği hızda, doğruluk ve açıklık ölçüleri nasıl korunabilir. Anlatmaya çalışacağız.

Unutmayalım. Bir olayın hikâye edilmesi onun yeni bir gerçeklik kazanmasına neden olur. Özellikle medyanın gücünü ve medyatik hafızayı hesaba kattığımızda algısal gerçeklikle fiziksel gerçekliğin kolaylıkla yer değiştirmesi mümkün. Kimi zaman işin ehli olmayan bir kalemden çıkan birkaç cümle sıradan bir hastalığın büyük bir salgın olarak algılanmasına neden olabilir. Benzer şekilde sonuçlanmamış bir araştırmanın ölümcül bir hastalığın devası olarak sunulmasına yol açabilir. Buna bir de sansasyonel haberler yapma (yazma değil) arzusunu ekleyelim. Sır, mucize, ilk, eşsiz gibi kavramlar havada uçuşabilir. Böyle durumlarda ahlaki ve mesleki standartlara uymak iyice zorlaşır. Ne yazık ki medyamızın böyle bir sorunu var.  

Tabii ki işin içerisinde sağlık sektörü de olacak. Hastalar, doktorlar, hastaneler, ilaç şirketleri, sağlık politikaları vs. Günden güne büyüyor ve güçleniyor. Sürekli bir dönüşüm içerisinde, felsefi ve kültürel bağlamın korunması zorlaşıyor. Özellikle sadece sağlıklı ve üretken olmak üzerine kurgulanan bir sağlık algısı çerçevesinde… Tarihin bu en kadim ve kutsal mesleklerinden biri endüstrileşirken insanları sonsuz bir tüketim çemberine hapsetme riski taşıyor.

Bundan sonra haftada bir gün bu köşede sağlık haberlerini değerlendireceğiz. Amacımız sınırları daraltmak ya da sağlık haberlerinde bir kısıtlamaya gidilmesini savunmak değil. Doğru sağlık haberciliği ve standartları konusunda muhabir ve editör arkadaşlara yardımcı olmak, yol göstermek. Yanlış ya da eksik haberleri düzeltmek… Bunu yaparken okuru bilinçlendirmek…  Sağlık çalışanları ve bu haberlerden mağdur olan vatandaşlar dâhil, hakkı haklıya teslim etmek… Mesleğin saygınlığını korumak.

Aynı zamanda sağlık politikaları, sağlık sistemleri üzerine görüşlerimizi yazacağız.

Sağlıkta yenilikleri,  dünyada olup biteni aktarmaya çalışacağız.

Medyanın sağlık okuryazarlığının gelişmesindeki rolünü hatırda tutarak, bunun doğru ve düzgün bir şekilde iletişim kanallarına ulaşmasını ve aynı zamanda insanların ilgisini çekecek bir bütünlük içinde ve aydınlatıcı olmasını temin etmeye yönelik çalışmaların, tutarlı ve istikrarlı bir şekilde devamını sağlamak adına sizlerin de desteği ve tavsiyeleriyle bu sayfada buluşmak, haftada bir de olsa ülkenin sağlık politikalarına her kesimin görüşünü taşıyabilmek için çıktığımız yolda sizlere mahçup olmamak en büyük dileğimizdir.

Umarım yazdıklarımız sağlık haberlerinin daha sağlıklı hale gelmesine yol açar.   

Dr. Yasin AKAR


Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.